İnanıyorsanız Başaracaksınız

Haziran ayına çok az bir süre kaldı. ÖSS hazırlıkları tüm hızıyla devam ediyor. Hani bir tabir vardır; “yüzdük yüzdük kuyruğuna geldik.” ÖSS’de de artık son rötuşlar yapılmakta. Sınav kazanmak için sadece konulara çalışmanın ve bol örnek çözmenin yeterli olmayacağını çeşitli defalar yazılarımda ifade etmiştim. Konuları bitirmek ve bol soru çözmek ÖSS başarısının ancak yarısını sağlar, diğer yarısı başarmaya olan inançtır. Eğer başarılı olunacağına inanılıyorsa, sınav içeriğine çalışmış olmak anlamlılık ifade eder. Başarmaya olan inanç yoksa işte tam burada devreye sınav stresi girer. Nasıl mı? Okuyalım ve görelim.

Sınav stresi ;sınav sırasında ellerde terleme, kalp çarpıntısı ve yoğun kaygı haliyle birlikte gözlenen bir durumdur. Performansı direk etkiler. Öğrenci ne kadar sınava hazırlanmış olursa olsun bildiklerini kağıda dökemez ve sonunda da üzülen taraf olur. Sınav stresinde ayırıcı unsurlardan biride öğrencinin sınavda yapamadığı soruları sınavdan daha çıkar çıkmaz yapabilmesidir. Öğrencilerimizden çoğu zaman aynı yakınmaları duyarız; “hocam 4 işlemde hata yapmışım” ya da “sınavda bir türlü aklıma gelmedi ama dışarı çıkar çıkmaz hatırladım.”

Peki bu sınav stresi sürecinde neler yaşanıyor?

Sınav stresi; bir anlamda, sınav başladığında aslında içinde bulunduğu zamanı, soruları ve soruların cevaplarını düşünmesi gereken öğrencinin sınav sonrasına ilişkin düşüncelere dalmasıdır. Bu düşünceler daha çok “ya yapamazsam”, “ya sorular zorsa”, “anneme, babama ne derim”, “arkadaşlarıma rezil olurum” tarzındadır. Bu durumun şüphesiz bir çok nedeni vardır. Bu nedenlerin başında da yanlış benlik algısı gelmektedir. Benlik algısını kavramı, bireyin kendine nasıl baktığıyla ilgilidir. Ben yapamam, ben başaramam tarzı düşünceler yanlış benlik algısını oluşturur. Benlik algısı çocukluk yaşlarında gelişir. Ağırlıklı olarak aile baskın unsurdur. 0-6 yaş arasında çocuğa özgüven aşılanmışsa, çeşitli sorumluluklar yüklenmiş ve başarıları (daha çok manevi) ödüllendirilmişse benlik algıları da doğru gelişmektedir. Ancak çocuğa sözü edilen yaşlarda sorumluluk yüklenmemişse, öz güven aşılanmamışsa ve hataları hep yüzüne vurulmuş hatta azarlanmışsa benlik algısı da olumsuz gelişecektir. İşte sınavlardaki; “ben yapamam”, “ben çözemem”, “çözsem de mutlaka yanlıştır” düşüncesinin altında yatan en büyük neden budur.

Burada özellikle anne-babalara büyük görev düşmektedir. ÖSS’ye hazırlanan öğrenciye sürekli olumlu mesajlar vermelidirler. “ Elinden gelenin en iyisini yapacağına inanıyorum.”,” Sınavı kazansan da kaybetsen de seni çok seviyoruz çünkü sen bizim çocuğumuzsun.” mesajları verilmelidir.

Yazımın başında inanmanın öneminden söz ettim.. Eğer bir öğrenci aylarca, gece-gündüz demeden ders çalışmışsa, ancak, kazanacağına inanmıyorsa; inanın kazanamayacaktır. Çünkü kazanamayacağına olan inancı, şartları öyle bir hazırlayacaktır ki sonucunda da kazanamayacaktır. Ya sınav sırasında başı ağrıyacaktır ya da dikkati dağılacaktır ama bir şekilde olumsuz beklentisi gerçekleşecektir.

Peki başaracağına inancı olan öğrencinin sınav sırasındaki düşünce akışı nasıl olacaktır? Öğrenci şunu düşünecektir; “Ben defalarca bu soruları çözdüm, şimdide çözebilirim.” Ayrıca öğrenci zor sorularla karşılaştığında panik yapmayacaktır. Özellikle ÖSS’de puan değeri aynı olan sorularda zor soru ile inatlaşıp kolay sorunun zamanını çalmayacaktır. Sakin, kendinden emin ve kararlı bir şekilde soruları çözmeye devam edecektir. Bu nedenlerden ötürü öğrencilerime deneme sınavlarının önemini sürekli vurguluyorum. Çünkü her deneme sınavı gerçek ÖSS’nin bir provasıdır. Öylede olmak zorundadır. Öğrenciler bu sınavlarda çözecekleri testlerin sırasını deneyerek belirleyeceklerdir. Yine sınav sırasında zamanı etkili kullanmayı deneyerek öğreneceklerdir. Yine bu sınavlarda daha önce öğrendikleri konuların sağlamasını yapma fırsatı bulacaklardır. Yapamadıkları soruların üzerinde duracaklardır. Soruyu neden yapamadım? Sorusu önemli bir sorudur. Eğer konu eksikliğinden dolayı soruyu yapamamışsa o konuya dönüp eksikliğini tamamlamalıdır. Eğer dikkatsizlik veya stres gibi nedenlerden dolayı soruyu yapamamışsa mutlaka rehber öğretmenle görüşüp sorun olan davranışı halletme yoluna gitmelidirler.

Bu yazıda ÖSS sürecinde sona yaklaşırken önemli olduğuna inandığım bazı konular üzerinde durdum.

Bir başka yazıda görüşmek dileğiyle…

Ahmet GÜNAY

Psikolojik Danışman

pdrservisi@gmail.com

Ana sayfa